• Client:ArtEZ Arnhem
  • Date:august 2016
  • Category:master thesis

Het doel van dit Literatuuronderzoek is uit te vinden hoe de recensie
van tentoonstellingen voor hedendaagse kunst voor het publiek ondersteund
kan worden.
De socioloog Pierre Bourdieu laat in zijn cultuurhistorisch onderzoek
“de liefde naar kunst” (1965) zien, dat de toegang tot de goederen
van de kunst niet vrij is. Alleen wie over een door Bourdieu
zogenoemd ‘cultureel kapitaal’ beschikt, wat via ouders aan hun
kinderen wordt doorgegeven en zo afhankelijk is van hun educatie
en maatschappelijke klasse, kan de ‘codes’, die de kunstwerken aan
de toeschouwer sturen, begrijpen. Anders is dit met de receptie van
kunst, die voor iedere toeschouwer open staat, onafhankelijk van
zijn educatieve achtergrond. Toch zijn helaas veel tentoonstellingen,
juist die voor hedendaagse kunst, afschrikkend voor potentiële bezoekers.
Door de elitaire uitstraling kaderen de instituties zich af
van delen van de maatschappij. Deze barrières moeten worden afgebouwd,
waardoor musea en tentoonstellingen voor hedendaagse
kunst zich voor een breed publiek kunnen openen en zo de mensen
met afstand tot de kunst bij de receptie aangemoedigd worden.
Het museum zoals wij het vandaag kennen heeft over de eeuwen
heen veel verandering meegemaakt: Van de privé verzamelingen van
de adel, naar het museum van de geleerde, tot het volksmuseum. De
musea hebben steeds meer taken gekregen, tot de huidige vormende
taak. Deze moet worden vervult, wat maar weinig musea voor hedendaagse
kunst lukt, omdat hun tentoonstellingen ontoegankelijk
ontworpen zijn. Vanuit het zicht van de interieurarchitectuur, dat
een belangrijk gedeelte van het tentoonstellingsdesign bedraagt,
kon ik op de vraagstelling van deze arbeid volgende antwoorden
vinden.
Om de receptie van de bezoekers te ondersteunen, is het van belang,
dat de toeschouwer in het proces van het maken wordt betrokken,
dus via participatie. Dit brengt zelfvertrouwen, kritisch vermogen
en moed zijn eigen verstand te gebruiken. Bovendien is vertrouwen
van belang voor de toeschouwer, die een vertrouwd element in
de tentoonstelling moet kunnen herkennen. Om het afdwalen van
de aandacht van de bezoeker te voorkomen en zijn aandacht op de
kunstwerken te richten, moet hij tijdens zijn wandeling door de tentoonstelling
gestopt worden, namelijk door een prikkelend element.
Dit kan op ruimtelijk of tekstueel niveau gebeuren. Het is in ieder
geval van belang dat de toeschouwer een kritische houding ontwikkelt,
maar dat de afstand ook weer wordt opgeheven om te recipiëren.
Hij moet een detective worden met een raadsel, waarmee hij de
tentoonstelling onderzoeken en ontdekken kan. Het laatst gevonden
antwoord op de vraag, hoe de receptie van tentoonstellingen voor
hedendaagse kunst voor het publiek ondersteund kan worden is,
dat voor de bezoeker een ‘environment’ moet worden geschept dat
hem een zowel zintuiglijke als ook lichamelijke ervaring biedt. Door
de inzet van deze drie strategieën (bezoeker stoppen, bezoeker een
raadsel opgeven, een zintuiglijk aanvoelbaar environment maken)
zouden musea voor hedendaagse kunst hun tentoonstellingen voor
het publiek met afstand tot de kunst toegankelijker maken.